İrfan Dağdelen
irfandagdelen@hotmail.com
Hattat-ı şehir Mustafa Rakım Efendi Sempozyumu’na doğru
03 Şubat 2011 Perşembe Saat 16:29

Mustafa Rakım Efendi 1758 yılında Ünye’de doğar. Babası Mehmed Kaptandır. İlk tahsilini tamamlayan Mustafa Efendi tahsilini ilerletmek için İstanbul’a gelir. Ağabeyi İsmail Zühdü Efendi’nin himayesinde ilmi tedrisatına başlar. Bunun yanında hat derslerine devam eder. On iki yaşına geldiğinde sülüs ve nesih yazılarında meşk eder ve icazetini alır. Bundan sonra Rakım unvanını kullanmayan başlar. Derviş Ali’den yazı meşk eder ve ilmi tahsilini tamamlar. Daha sonra Hafız ve müderris oldu. Resimde mahir olan Mustafa Rakım Efendi III. Selim’e çizdiği portreden dolayı hayranlığını dile getiren Padişah şu mısra’ları söylemekten kendini alamaz.
Yaptığı resmin Selîm-i sâlisin canlı sanıp

Görse Behzâd-ı şehîr mutlak düşerdi hayrete

Böylece saraya intisap eden Mustafa Rakım’ın yeni görevi Sikke-i Hümâyûn ressamlığı ve tuğra tanzimi görevi uhdesine tevcih edilir. Hat sanatında Celi sülüs yazıda belli kalınlıkta yazmayı ve tuğranın son formunu vererek güzelleştiren Mustafa Rakım artık hat sanatında zirveye oturmuş bir isim olarak tarih sayfalarında yerini almıştır. 25 Mart 1826 tarihinde irtihal-i dâr-ı bekâ eden Mustafa Rakım Efendi’nin türbesi Fatih – Karagümrük’te Atik Ali Paşa Camiinin avlusunda kendi adıyla anılan medresesinin içindedir. ÜNDER ve ÜNSEV’in yeniden ihya ettireceği medresesi bugün Hattat Mustafa Rakım Efendi Kültür Merkezi adı altında her Cuma günü Beyoğlu sohbetleri ile hemşerilerine akademik düzeyde sohbetler düzenlemekte ve merhumun ruhuna Fatihalar yollanmaktadır.

Kısaca hayatını anlattığım Mustafa Rakım Efendi vefatının üzerinde yaklaşık 184 yıl geçmiştir. Türk hat sanatında yeni bir çığır açan, yaptığı hatlarla ölümsüz eserler bırakan Mustafa Rakım Efendi ile ilgili Uluslararası bir sempozyum yapma fikri oluşmakta ve bu konu tartışmaya açılmaktadır. Üzerinde yaklaşık bir sene bu fikrin oluşması için müzakereler yapıldı. Nihayetinde artık bir rapor haline gelecek zihni ve fikri altyapı oluşmuş vaziyette.
 
Üç bölümden oluşacak sempozyum kapsamında şu temalar işlenecektir.
 
Birinci safhada Mustafa Rakım ve ağabeyi aynı zamanda hocası olan İsmail Zühdü Efendi’nin hayatını anlatan kısa metrajlı bir film veyahut bir belgesel çekmek. Senaryosunu yazdırmakla işe başlanılacak.  Hattat-ı şehrin Ünye’de doğumundan başlayan ve kardeşi ile devam eden hayat hikayesini, ilk öğrenim ve deniz aşırı yolculukla Dersaadet’e gelişi, eğitimine başlaması, hatta meşk edip icazet alması, hafız-ı Kur’an oluşu, müderrislik, saraya intisap edip hazret-i şehr-i yâri olması, ressamlığı, hat sanatında özellikle celi sülüs’te getirdiği üslupla zirveye oturmasının hikayesi. Sempozyum katılımcılarına bu film / belgeseli izletmekle hem tüm kamuoyuna hattat-ı şehirin Ünyeli oluşunun vurgusu yapılarak Ünye’mizin tanıtımına katkı sağlamak ve genç neslimize örnek alınacak bir şahsiyeti tanıtarak yeni Rakımların meydana çıkmasına zemin hazırlamak. Bu filmi TRT kanalı başta olmak üzere ilgi duyan diğer ulusal kanallarda yayınlattırmak.
 
İkinci ayağı ise “Uluslararası katılımlı Mustafa Rakım Efendi ve Hat sanatımız” başlıklı bir sempozyum düzenlemek. Sempozyum sekretaryası oluşturup yaklaşık 2 yıllık bir hazırlık aşamasından sonra belirlenecek tarihte etkinliği gerçekleştirmek. Bu etkinlikte hat sanatımız ve bu konu etrafında Mustafa Rakım, İsmail Zühdü Efendi ve hattın tarihi seyri ve günümüzdeki durumuyla alakalı tebliğler verilmesi. Bu fikrimizi Prof. Uğur Derman ve Mustafa Rakım Efendi hakkında doktora tezi yapan Doç. Dr. Süleyman Berk’le de istişarelerimizi yapmaktayız. İran’dan, Amerika,dan, Endonezya’dan, Suudi Arabistan ve diğer ilgili ülkelerden İslam peleografyasının tarihi seyrini ve bu seyir içerinde Mustafa Rakım’ın yeri anlatılacak. Tüm bu konuşmalar smiltane tercüme ile çevirileri anında yapılacak. Ünye’mizin her alanda olduğu gibi bu alanda da ne kadar velüd bir coğrafyada olduğumuzun farkındalığını genç neslimize bir örnekleme ile sunulacaktır. Sempozyum sonunda Mustafa Rakım Efendi’nin mezar ve türbesi – ki o zamana kadar restore edilmiş olacaktır – ile başlayan ve daha sonra İstanbul’a atmış olduğu imzaları olan hatlarını ziyaretle devam eden bir gezi de tertip edilmesi planlanmaktadır.
 
Üçüncü aşamada ise; Mustafa Rakım Efendi anısına bir hat yarışması tertip etmek. Bu yarışmaya katılacak olan hattatların eserleri seçici bir kurul tarafından değerlendirilip birinci, ikinci, üçüncü ve mansiyon alan eserler ödüle layık görülecek. Yarışmaya katılan tüm eserler sergilenecek ve bir katalogu yayınlanacak. Nihayetinde bu eserler müzayede yapılarak meraklılarına satışa sunulacak.
 
Tüm bu organizasyonların yapılabilmesi için bir kurul, bir sekretarya, organizasyonda görev alacak arkadaşlar olacaktır. Sempozyum planlanması oluşturduktan sonra Ana sponsor, ulaşım, basın, tanıtım, konaklama vb. sponsorluk almak isteyen kamu, gerçek ve tüzel kişilerle irtibata geçilip bu alandaki destekleri talep edilecektir. Kalıcı ve güzel şeylerin yapılabilmesi ve sosyal sorumluluk projelerinde yer almak isteyen herkesin bu organizasyonda yer alması temennisi ile bu sempozyumu kamuoyunun nazar-ı dikkatine sunuyorum.